ساخت استخر یکی از جذابترین روشها برای ایجاد فضایی تفریحی، ورزشی و حتی درمانی در محیطهای مختلف است. البته همیشه امکان حفاری و اجرای استخرهای معمولی در داخل زمین وجود ندارد. محدودیت فضا، شرایط نامناسب خاک، و ملاحظات سازهای باعث شدهاند که روشهای جایگزین مانند ساخت استخر روی سطح زمین محبوبیت بیشتری پیدا کنند. در این مقاله از صنعت آب زارعان به بررسی مهمترین نکات مربوط به طراحی و اجرای استخرهای روی زمین میپردازیم. مطالعه این مطلب کمک میکند بتوانید با آگاهی بیشتری برای ساخت چنین استخری تصمیمگیری نمایید.
صنعت آب زارعان با سالها تجربه در زمینه تامین انواع تجهیزات استخر و جکوزی و طراحی و نصب مهمترین سیستمهای استخر از جمله سیستم تصفیه استخر و سیستم گرمایش استخر، آماده ارایه خدمات در این زمینه به شما مشتریان عزیز است. همچنین، شما میتوانید برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت راهنمایی مشاوره با کارشناسان ما در صنعت آب زارعان تماس بگیرید:
تماس با ما: 09100910940
استخر روی سطح زمین چیست؟
استخر روی سطح زمین به استخری میگویند که تمام یا بخش عمده بدنه آن بالاتر از تراز طبیعی زمین قرار دارد. برخلاف استخرهای متداول که با عملیات خاکبرداری و گودبرداری ساخته میشوند، در این روش بدنه استخر به کمک سازههای مهندسی شده در سطح زمین قرار میگیرد. این استخرها میتوانند از مصالح مختلفی مانند:
- بتن مسلح
- فلز
- فایبرگلاس
- پلیاتیلن
- و پنلهای پیش ساخته
تولید شوند. انتخاب نوع سازه به ابعاد استخر، ظرفیت مورد نیاز، بودجه، شرایط محیطی و نوع کاربری بستگی دارد. یکی از مزایای مهم ساخت استخر روی سطح زمین، کاهش نیاز به عملیات عمرانی سنگین است. همچنین در بسیاری از پروژهها امکان اجرا در فضاهایی هست که حفاری در آنها دشوار یا پرهزینه میباشد.
مراحل ساخت استخر روی سطح زمین
در این بخش به مراحل کار ساخت استخر روی زمین میپردازیم. توجه داشته باشید که نیاز به حضور متخصصین و مهندسین این حوزه برای رعایت اصول و استانداردهای کار ضروری میباشد.
1- انتخاب محل مناسب برای ساخت استخر روی سطح زمین
اولین و یکی از مهمترین مراحل اجرای استخر، انتخاب محل مناسب است. محل قرارگیری استخر تأثیر مستقیمی بر ایمنی، دوام سازه، هزینههای اجرایی و کیفیت بهرهبرداری دارد. پیش از شروع عملیات اجرایی باید شرایط محیطی و ویژگیهای محل مورد بررسی قرار بگیرند. از جمله این پارامترهای میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بررسی استحکام و مقاومت زمین: استخرهای روی زمین به حفاری گسترده نیاز ندارند. اما وزن زیاد آب و سازه میتواند فشار قابل توجهی به سطح زیرین وارد کند. به همین دلیل، لازم است مقاومت خاک، میزان نشست احتمالی و ظرفیت باربری زمین توسط متخصص بررسی شود.
- توجه به تابش نور خورشید: قرارگیری استخر در محلی با نور طبیعی مناسب میتواند به افزایش دمای آب کمک کند. البته تابش بیش از حد خورشید نیز میتواند باعث افزایش رشد جلبکها و تبخیر آب گردد. بهترین محل، فضایی است که ضمن برخورداری از نور کافی، امکان استفاده از سایهبان یا پوشش محافظ را نیز داشته باشد.
- دسترسی به تجهیزات تأسیساتی: در زمان انتخاب محل ساخت استخر باید فاصله آن تا منابع آب، سیستم برق، تجهیزات پمپاژ و محل نصب فیلترها در نظر گرفته شود. هرچه مسیر لولهکشی و انتقال آب کوتاهتر و اصولیتر باشد، افت فشار و هزینههای اجرایی کاهش مییابد.
2- انتخاب نوع سازه و مصالح مناسب
یکی از تصمیمات مهم در ساخت استخر روی سطح زمین، انتخاب مصالح مناسب برای بدنه و ساختار نگهدارنده آن است. بدنه استخر باید بتواند فشار جانبی آب، تغییرات دما، شرایط محیطی و بارهای احتمالی را تحمل کند. انواع سازه های استخرهای روی زمین عبارتند از:
- استخر بتنی: استخرهای بتنی از مقاومترین گزینهها برای ساخت سازههای بزرگ و دائمی هستند. بتن مسلح در صورت طراحی و اجرای صحیح، استحکام بالایی دارد و امکان ساخت استخر در ابعاد و شکلهای مختلف را فراهم میکند.
- استخر فلزی: در این مدل از ورقهای فلزی مقاوم یا پنلهای پیشساخته برای ساخت بدنه استفاده میشود. این استخرها معمولاً سرعت اجرای بالایی دارند و برای پروژههایی که محدودیت زمانی دارند، گزینه مناسبی محسوب میشوند. با این حال، جلوگیری از خوردگی فلز اهمیت زیادی دارد. استفاده از پوششهای ضدخوردگی، رنگهای مخصوص و لایههای محافظ مناسب میتواند عمر مفید سازه را افزایش دهد.
- استخر فایبرگلاس و پلیاتیلن: فایبرگلاس و پلیاتیلن و انواع استخر پلیمری از دیگر گزینههای مناسب برای ساخت استخرهای روی زمین هستند. استخرهای فایبرگلاس معمولاً به صورت یکپارچه تولید و سطح داخلی صاف آنها نظافت را آسانتر میکند. استخرهای پلیاتیلنی نیز به دلیل مقاومت مناسب در برابر رطوبت و بسیاری از مواد شیمیایی، در برخی کاربردها مورد توجه قرار میگیرند.
3- طراحی فونداسیون و زیرسازی اصولی
یکی از مهمترین نکات فنی در ساخت استخر روی زمین، اجرای زیرسازی مناسب است. بسیاری از مشکلاتی مانند ترک خوردگی، تغییر شکل بدنه و نشست سازه به دلیل آمادهسازی نامناسب بستر ایجاد میشوند. در این مرحله باید ابتدا سطح زمین، تسطیح و متراکم گردد. سپس با توجه به وزن استخر، نوع خاک و طراحی سازه، فونداسیون مناسب اجرا شود. برای استخرهای بزرگ و سنگین، معمولاً استفاده از دال بتنی مسلح یا فونداسیون مهندسی شده ضروری میباشد. نکته مهم اینکه ضخامت بتن، نوع آرماتور، ابعاد فونداسیون و جزئیات اجرایی نباید به صورت تجربی و بدون محاسبات تعیین گردند. طراحی باید توسط مهندس سازه و بر اساس بارهای واقعی پروژه انجام گیرد. همچنین باید سطح زیرین، کاملاً تراز باشد. زیرا اختلاف ارتفاع میتواند باعث توزیع نامناسب فشار آب و وارد شدن تنش اضافی به بدنه شود.
4- آببندی در ساخت استخر روی سطح زمین
آببندی یکی از مراحل حساس در اجرای استخر به شمار میرود. هرگونه نشتی میتواند علاوه بر هدر رفت آب، به فونداسیون، تجهیزات تأسیساتی و محیط اطراف آسیب وارد کند. برای آببندی استخر میتوان از روشها و مصالح مختلفی استفاده کرد. استفاده از پوششهای ضدآب، توجه به محل اتصالات و لولهها و آزمایش آببندی از جمله راهکارهای پیش رو برای آببندی استخر روی سطح زمین هستند.
طراحی سیستم گردش و تصفیه آب استخر
کیفیت آب، یکی از مهمترین عوامل در بهرهبرداری صحیح از استخر محسوب میگردد. حتی اگر سازه از بهترین مصالح ساخته شده باشد، نبود سیستم تصفیه مناسب میتواند باعث کدر شدن آب، رشد جلبکها، ایجاد بوی نامطبوع و افزایش آلودگیهای میکروبی گردد. به همین دلیل، در ساخت استخر روی سطح زمین باید از ابتدا فضای مناسب برای نصب تجهیزات تصفیه و گردش آب در نظر گرفته شود.
پمپ تصفیه استخر
پمپ، وظیفه گردش آب در مدار تصفیه را بر عهده دارد. آب از استخر، مکش شده، از فیلتر، عبور کرده و پس از تصفیه، مجدداً به استخر بازمیگردد. ظرفیت پمپ، باید متناسب با حجم آب استخر، زمان گردش مورد نیاز، افت فشار لولهها و مقاومت تجهیزات انتخاب شود. انتخاب پمپ با ظرفیت نامناسب میتواند باعث کاهش راندمان تصفیه یا افزایش مصرف انرژی گردد.
فیلتر شنی
فیلتر شنی، یکی از رایجترین تجهیزات تصفیه آب استخر است. در این سیستم، آب از بستری متشکل از سیلیس یا سایر مدیاهای مناسب عبور میکند و ذرات معلق آن تا حدی حذف میشوند. فیلترهای شنی به دلیل عملکرد مناسب، نگهداری نسبتاً آسان و هزینه بهرهبرداری قابل قبول، کاربرد گستردهای در سیستمهای تصفیه استخر دارند. انتخاب ظرفیت فیلتر باید متناسب با دبی پمپ و میزان آلودگی آب انجام گیرد.
فیلتر کارتریجی
در برخی استخرها میتوان از فیلترهای کارتریجی استفاده کرد. این تجهیزات با عبور آب از یک المان فیلتر کننده، ذرات معلق را جدا میکنند. فیلترهای کارتریجی در بسیاری از موارد به فضای کمتری نیاز دارند و برای نگهداری آنها معمولاً شستشو یا تعویض کارتریج انجام میشود. بنابراین برای ساخت استخر روی سطح زمین مناسب هستند.
سیستم گندزدایی آب
تصفیه فیزیکی، به تنهایی برای حفظ کیفیت بهداشتی آب استخر کافی نیست. به همین دلیل، باید از روشهای مناسب گندزدایی نیز استفاده نمود. کلر، ازن و سیستمهای فرابنفش، از روشهای متداول گندزدایی آب هستند. البته انتخاب روش مناسب، باید با توجه به نوع استخر، تعداد کاربران، شرایط بهرهبرداری و الزامات بهداشتی صورت گیرد. مهندسین صنعت آب زارعان در اصفهان آماده ارائه مشاورههای تخصصی در این زمینه هستند.
انتخاب تجهیزات لولهکشی و اتصالات استاندارد
یکی دیگر از موضوعات مهم در ساخت استخر روی سطح زمین، طراحی صحیح شبکه لولهکشی است. لولهها باید در برابر فشار کاری، مواد شیمیایی مورد استفاده در تصفیه آب و شرایط محیطی مقاومت کافی داشته باشند. در طراحی این سیستم باید موارد زیر بررسی شوند:
- قطر مناسب لولههای مکش و دهش
- انتخاب شیرآلات و اتصالات استاندارد
- پیشبینی مسیر تخلیه آب
- نصب شیرهای قطع و وصل در نقاط ضروری
- جلوگیری از ایجاد افت فشار غیرضروری
- عایق کاری مناسب لولهها در شرایط محیطی خاص
همچنین بهتر است مسیر لولهکشی به شکلی طراحی شود که دسترسی به تجهیزات برای تعمیر و نگهداری آسان باشد.
توجه به ایمنی و استانداردهای ساخت استخر روی سطح زمین
ایمنی در استخرهای روی زمین اهمیت بسیار زیادی دارد. زیرا ارتفاع بدنه میتواند خطر سقوط را افزایش دهد. برای کاهش خطرات احتمالی باید اقدامات حفاظتی مناسبی در نظر گرفته شود.
- نصب نردبان و پله ایمن: ورود و خروج از استخر باید به سادگی و بدون خطر انجام گیرد. استفاده از نردبانهای مقاوم، پلههای ضدلغزش و دستگیرههای استاندارد میتواند ایمنی کاربران را افزایش دهد.
- نصب نرده و حفاظ: در استخرهای مرتفع یا استخرهایی که در محیطهای عمومی و خانوادگی قرار دارند، استفاده از حفاظ مناسب در اطراف سازه اهمیت دارد.
- ایمنسازی سیستم برق: تمام تجهیزات الکتریکی مانند پمپ، تابلو برق، چراغهای استخری و سیستمهای کنترلی باید مطابق استانداردهای ایمنی برق در محیطهای مرطوب نصب شوند. استفاده از سیستم اتصال زمین، تجهیزات حفاظت جریان نشتی و نصب اصولی تابلو برق توسط متخصص ضروری میباشد.
- پیشبینی سیستم تخلیه اضطراری: وجود مسیر تخلیه مناسب به مدیریت شرایط اضطراری، شستشوی استخر و انجام عملیات تعمیراتی کمک میکند. البته محل و نوع خروجیها باید به گونهای طراحی گردند که خطر مکش و گیر افتادن کاربران ایجاد نشود.
اشتباهات رایج هنگام ساخت استخر روی سطح زمین
بسیاری از مشکلات استخرها به دلیل اشتباهاتی ایجاد میگردند که در مرحله طراحی و اجرا قابل پیشگیری هستند. شناخت این اشتباهات به شما کمک میکند پروژهای با کیفیت بالاتر و هزینه نگهداری کمتر داشته باشید.
نادیده گرفتن محاسبات سازهای
یکی از خطرناکترین اشتباهات، ساخت استخر بدون محاسبه فشار آب و مقاومت سازه است. بدنه استخر باید برای تحمل فشارهای وارده طراحی شود و صرفاً ضخیم بودن مصالح به معنای ایمن بودن سازه نیست.
انتخاب پمپ و فیلتر نامناسب
استفاده از تجهیزات تصفیه با ظرفیت کمتر از نیاز واقعی، کیفیت آب را کاهش میدهد. از طرف دیگر، انتخاب تجهیزات بیش از اندازه بزرگ نیز میتواند مصرف انرژی و هزینههای اولیه را افزایش دهد.
بیتوجهی به آببندی
اجرای غیراصولی آببندی، به ویژه در محل اتصالات، یکی از دلایل اصلی نشتی استخرهاست. چنین اشتباهاتی در ساخت استخر روی سطح زمین به دلیل عدم حضور نیروی متخصص ایجاد میشود.
حذف فضای دسترسی به تجهیزات
در زمان طراحی، باید فضای کافی برای بازدید، تعمیر و تعویض پمپ، فیلتر و سایر تجهیزات در نظر گرفته شود. نصب تجهیزات در مکانهای غیرقابل دسترس میتواند هزینه تعمیرات را افزایش دهد.
استفاده از مصالح غیراستاندارد
مصالح نامناسب در برابر رطوبت، فشار آب و مواد شیمیایی مقاومت کافی نخواهد داشت. به همین دلیل، انتخاب مصالح باید بر اساس مشخصات فنی و شرایط واقعی پروژه انجام گیرد.
آیا ساخت استخر روی سطح زمین برای فضاهای صنعتی مناسب است؟
استخرهای روی زمین فقط برای مصارف تفریحی و خانگی کاربرد ندارند. در بسیاری از صنایع نیز از مخازن و سازههای مشابه برای ذخیرهسازی، آمادهسازی و تصفیه آب استفاده میشود. برای مثال، در برخی پروژههای صنعتی میتوان از سازههای سطحی برای نگهداری آب خام، ذخیره آب تصفیه شده، جمعآوری پساب و انجام بخشی از فرایندهای تصفیه استفاده نمود. حتی گاهی انواع استخر کشاورزی را نیز روی سطح زمین میسازند. البته این سازهها از نظر طراحی با استخرهای تفریحی تفاوت دارند. نوع سیال، دما، غلظت مواد شیمیایی، بارهای هیدرواستاتیکی و الزامات زیست محیطی باید در طراحی آنها لحاظ شود.
در چنین پروژههایی استفاده از تجهیزات مناسب تصفیه آب و فاضلاب صنعتی اهمیت زیادی دارد. انتخاب فیلترهای صنعتی، پمپهای مقاوم در برابر خوردگی، سیستمهای فیلتراسیون و تجهیزات گندزدایی باید بر اساس آنالیز آب و مشخصات فرایند صورت بگیرد.
چگونه بهترین سیستم تصفیه را برای استخر انتخاب کنیم؟
برای انتخاب سیستم تصفیه مناسب، ابتدا باید حجم استخر و میزان استفاده از آن مشخص شود. سپس بر اساس کیفیت آب ورودی، نوع آلودگیها و ظرفیت موردنیاز، تجهیزات مناسب انتخاب شوند. در این فرایند، توجه به چند عامل ضروری است:
- ظرفیت تصفیه: تجهیزات باید بتوانند حجم آب استخر را در زمان گردش طراحی شده تصفیه کنند.
- نوع آلودگیها: وجود ذرات معلق، مواد آلی و آلودگیهای میکروبی، نوع فرایند تصفیه مورد نیاز را تعیین میکند.
- مصرف انرژی: پمپها و تجهیزات باید از نظر راندمان انرژی بررسی شوند.
- سهولت نگهداری: دسترسی به فیلترها، امکان شستشو و تأمین قطعات یدکی از عوامل مهم در انتخاب تجهیزات هستند.
در نهایت، طراحی یک سیستم تصفیه کارآمد باید بر اساس محاسبات فنی و شرایط واقعی پروژه انجام گیرد، نه صرفاً بر اساس قیمت تجهیزات.
سخن پایانی
ساخت استخر روی سطح زمین راهکاری مناسب برای فضاهایی است که امکان حفاری و اجرای استخرهای معمولی در آنها وجود ندارد. همچنین در مواردی که هزینه عملیات عمرانی بسیار زیاد باشد مورد استفاده قرار میگیرد. با این حال، موفقیت چنین پروژهای به رعایت مجموعهای از اصول فنی و اجرایی وابسته است. برای مشاوره تخصصی در زمینه سیستم های تصفیه برای انواع استخر با کارشناسان و مهندسین صنعت آب زارعان در اصفهان تماس بگیرید. راه های ارتباطی با مجموعه در سایت درج شده است.



